2.9. Podsystemy wsparcia – gospodarcze

Gospodarka narodowa, rozumiana jako całokształt aktywności gospodarczej w kraju, jest bardzo istotną sferą funkcjonowania państwa. To właśnie dzięki odpowiednio prowadzonej działalności gospodarczej możliwe jest zaspokajanie wielu potrzeb – poprzez wytwarzanie różnorodnych towarów i oferowanie licznych usług. Z tego względu podmioty działające w ramach systemu gospodarczego odgrywają bardzo ważną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Dlatego też zostały one włączone do systemu bezpieczeństwa narodowego jako podsystemy wsparcia.

Już wiesz: 

  • z jakich komponentów składa się system bezpieczeństwa narodowego RP;
  • jakie kompetencje w dziedzinie bezpieczeństwa posiadają najwyższe władze państwowe;
  • że podstawą podsystemu obronnego państwa są Siły Zbrojne.

Nauczysz się: 

  • opisywać cele funkcjonowania gospodarczych podsystemów wsparcia systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej;
  • charakteryzować potencjał gospodarczy Polski;
  • przedstawiać uwarunkowania bezpieczeństwa finansowego, energetycznego, żywnościowego i ekologicznego Rzeczypospolitej Polskiej.

1. Cele i zadania działań gospodarczych w sferze bezpieczeństwa narodowego

Nadrzędnym celem działań gospodarczych podsystemów wsparcia w sferze bezpieczeństwa narodowego jest ochrona podmiotów i materialnych zasobów gospodarczego potencjału bezpieczeństwa narodowego przed zagrożeniami w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Ponadto celem działalności tych podsystemów jest także finansowe, energetyczne, infrastrukturalne oraz materiałowe wsparcie operacyjnych podsystemów systemu bezpieczeństwa narodowego. Z tego względu działania gospodarcze (w sferze bezpieczeństwa narodowego) skupiają się na:
  • wzmacnianiu bezpieczeństwa finansowego,
  • zwiększaniu bezpieczeństwa energetycznego,
  • wspieraniu bezpieczeństwa żywnościowego,
  • ochronie środowiska naturalnego.

Polecenie 2.9.1.

Zastanów się i spróbuj powiedzieć, na czym jeszcze, twoim zdaniem, powinny skupiać się działania gospodarcze w sferze bezpieczeństwa narodowego.

2. Potencjał gospodarczy Polski

 
Jednym z najważniejszych czynników determinujących pozycję danego państwa na arenie międzynarodowej jest potencjał gospodarczy, który należy do głównych determinantów poziomu bezpieczeństwa danego państwa. Warto w tym miejscu podkreślić, że poziom bezpieczeństwa oddziałuje również na jakość potencjału gospodarczego. Bez odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa niemożliwy jest stabilny i długofalowy rozwój gospodarczy.
Rzeczpospolita Polska jest przykładem stosunkowo wysoko rozwiniętego państwa. Według danych Banku Światowego polski produkt krajowy brutto (PKB), w przeliczeniu na jednego mieszkańca,w 2013 r. wynosił 13 648 dolarów amerykańskich. Natomiast ogólna wielkość PKB w 2013 r. wynosiła ok. 526 mld dolarów amerykańskich, co dało polskiej gospodarce 23 miejsce wśród wszystkich gospodarek świata oraz 10 miejsce wśród gospodarek europejskich, analizowanych przez Bank Światowy.
Niestety, jak wskazuje Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego, jednym z problemów polskiej gospodarki jest jej struktura (i odpowiadająca jej struktura zatrudnienia) oraz utrzymujące się wysokie bezrobocie. Spośród wszystkich osób zatrudnionych w polskiej gospodarce 13% pracuje w rolnictwie (średnia w Unii Europejskiej to 5%), 30% w przemyśle (średnia w Unii Europejskiej to 26%) i tylko 57% w sektorze usług (podczas, gdy średnia w państwach Unii Europejskiej to 68%). Z kolei poziom bezrobocia, zgodnie z danymi przedstawionymi przez Eurostat, w grudniu 2014 r. wynosił 8%, dając 14 wynik wśród państw Unii Europejskiej.
Jednak Rzeczpospolita Polska, mimo wymienionych wyżej problemów, jest uznawana za stosunkowo wysoko rozwinięte państwo, co potwierdza nie tylko wielkość polskiej gospodarki, ale także udział w handlu zagranicznym (czego wskaźnikiem jest systematycznie wzrastająca wielkość eksportu). Według zawartych w Białej Księdze Bezpieczeństwa Narodowego danych, w latach 2000-2011 gospodarka krajowa wzrosła prawie trzyipółkrotnie – z ok. 39 do 139 mld euro. W tym samym czasie zanotowano podobny wzrost polskiego importu – z ok. 52 do 149 mld euro. Warto podkreślić, że kluczową pozytywną zmianą w strukturze polskiego eksportu w ostatniej dekadzie był spadek udziału eksportu przemysłów niskich technologii i towarzyszący mu wzrost udziału eksportu przemysłów średniowysokiej technologii, a w ostatnich 2 latach dodatkowo wzrost udziału eksportu przemysłu wysokiej technologii.

3. Bezpieczeństwo finansowe

Bezpieczeństwo finansowe państwa jest jednym z kluczowych aspektów bezpieczeństwa narodowego, ponadto składa się na bezpieczeństwo gospodarcze państwa. Pojęcie to w uproszczony sposób można zdefiniować jako ogół rozwiązań instytucjonalnych, regulacji prawnych oraz samoregulacji, których celem jest zapewnienie stabilności finansowej danego państwa. Warto zaznaczyć, że bezpieczeństwo finansowe państwa nie jest budowane tylko przez instytucje publiczne. O jego niezachwianą pozycję dbają również podmioty prywatne, które swoim działaniem wpływają na stan bezpieczeństwa finansowego państwa.
Czynniki warunkujące bezpieczeństwo finansowe podzielić można na: wewnętrzne (związane ze strukturą i funkcjonowaniem danego państwa) oraz zewnętrzne (związane ze środowiskiem międzynarodowym).
Do czynników wewnętrznych zalicza się:
  • bezpieczeństwo instytucji finansowych (banków, kas oszczędnościowych, zakładów ubezpieczeń, funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych, domów maklerskich),
  • bezpieczeństwo transakcji finansowych (zależne od np. wiarygodności i rzetelności stron transakcji),
  • bezpieczeństwo segmentów rynku finansowego (rynku pieniężnego, rynku kapitałowego, rynku walutowego),
  • bezpieczeństwo podmiotów i klientów rynku finansowego (Skarbu Państwa, instytucji samorządowych, instytucji ubezpieczeniowych, funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych, przedsiębiorstw, osób fizycznych, podmiotów zagranicznych).
Natomiast wśród czynników zewnętrznych można wymienić:
  • politykę rządów innych państw,
  • działania banków centralnych,
  • międzynarodowe instytucje nadzoru finansowego,
  • systemy gwarantowania depozytów.
Autorzy Białej Księgi Bezpieczeństwa Narodowego do najważniejszych aspektów bezpieczeństwa finansowego zaliczają:
  • stabilność sektora finansowego,
  • działalność instytucji bezpieczeństwa finansowego,
  • wielkość państwowego długu publicznego (zgodnie z przepisami Konstytucji nie powinna ona przekraczać 60% wartości rocznego produktu krajowego brutto),
  • strukturę rezerw dewizowych kraju.
Do najważniejszych instytucji bezpieczeństwa finansowego Rzeczypospolitej Polskiej należą:
  • Ministerstwo Finansów,
Minister Finansów (aktualnie Mateusz Szczurek), którego urząd pomocniczy to Ministerstwo Finansów, jest centralnym organem administracji rządowej odpowiadającym za finanse publiczne, które natomiast wiążą się z realizacją założonych dochodów i wydatków budżetu państwa. Do jego zadań należy m.in:
  • realizacja dochodów z podatków bezpośrednich, pośrednich oraz opłat,
  • koordynowanie i organizowanie współpracy finansowej, kredytowej i płatniczej z zagranicą oraz międzynarodowymi organizacjami finansowymi,
  • realizacja przepisów dotyczących ceł,
  • finansowanie jednostek realizujących zadania objęte budżetem państwa i finansowanie samorządu terytorialnego,
  • dochodzenie należności Skarbu Państwa,
  • bilans finansów sektora publicznego i prognozowanie bilansu płatniczego,
  • kontrola skarbowa oraz nadzór nad organami kontroli skarbowej,
  • kontrola zarządcza i audyt wewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych,
  • egzekwowanie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
  • Komisja Nadzoru Finansowego,
Komisja Nadzoru Finansowego została powołana na mocy przepisów Ustawy z 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym. Jest ona centralnym organem administracji rządowej, który sprawuje nadzór nad rynkiem finansowym w Polsce. Do zadań Komisji należy m.in.:
  • sprawowanie nadzoru nad rynkiem finansowym,
  • podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego,
  • podejmowanie działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności,
  • podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku finansowego, jego zagrożeń oraz podmiotów na nim funkcjonujących, w celu ochrony uzasadnionych interesów uczestników rynku finansowego,
  • udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowym.
  • Narodowy Bank Polski,
Narodowy Bank Polski (NBP) jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zadania określają: Konstytucja RP z 1997 r., Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim oraz Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Akty te gwarantują również jego niezależność od innych organów państwa.
Narodowy Bank Polski jako bank centralny Rzeczypospolitej Polskiej, pełni 3 podstawowe funkcje:
  • banku emisyjnego – posiada wyłączne prawo do emitowania, określania wielkości emisji oraz momentu wprowadzenia do obiegu znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce;
  • banku banków – pełni funkcję regulacyjną wobec działalności innych banków; dzięki temu zapewnia bezpieczeństwo depozytów zgromadzonych w tych bankach oraz stabilność sektora bankowego;
  • centralnego banku państwa – prowadzi obsługę bankową budżetu państwa, prowadzi rachunki bankowe instytucji państwowych, państwowych funduszy celowych i państwowych jednostek budżetowych oraz realizuje ich zlecenia płatnicze.
  • Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) jest instytucją, która zarządza systemem gwarantowania depozytów bankowych w Rzeczypospolitej Polskiej. Jego misją jest działanie na rzecz bezpieczeństwa oraz stabilności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także stymulowanie wzrostu zaufania do systemu finansowego.
Podstawowe zadania BFG obejmują m.in.:
  • udzielanie pomocy finansowej bankom i kasom oszczędnościowo-kredytowym będącym w stanie niebezpieczeństwa niewypłacalności oraz wspieranie ich restrukturyzacji,
  • gromadzenie oraz analiza informacji o podmiotach objętych systemem gwarantowania, w tym opracowywanie analiz i prognoz dotyczących sektora bankowego i sektora kas oszczędnościowo-kredytowych.

4. Bezpieczeństwo energetyczne

Dokumentem stanowiącym podstawę prawną bezpieczeństwa energetycznego w Rzeczypospolitej Polskiej jest Ustawa z dn. 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne. Określa ona reguły procesu kształtowania polityki energetycznej państwa, zasady zaopatrzenia i użytkowania paliw oraz energii, a także zasady działalności przedsiębiorstw energetycznych.
Do najważniejszych instytucji wpływających na bezpieczeństwo energetyczne Rzeczypospolitej Polskiej, zalicza się:
  • Radę Ministrów,
  • ministra gospodarki,
  • wojewodów,
  • samorządy wojewódzkie i gminne (samorząd powiatowy posiada jedynie wpływ pośredni związany z planowaniem przestrzennym).
Minister Gospodarki (aktualnie urząd ten sprawuje Janusz Piechociński), którego urząd pomocniczy to Ministerstwo Gospodarki, jest centralnym organem administracji rządowej (członkiem rządu), kierującym działem gospodarka. Do jego zadań należy m.in.:
  • formułowanie założeń współpracy gospodarczej z zagranicą;
  • współpraca z organizacjami międzynarodowymi o charakterze gospodarczym oraz prowadzenie działań w zakresie kształtowania i realizacji zasad wymiany handlowej Unii Europejskiej z krajami trzecimi;
  • opieka oraz sprawowanie nadzoru nad funkcjonowaniem krajowych systemów energetycznych, z uwzględnieniem zasad racjonalnej gospodarki i potrzeb bezpieczeństwa energetycznego kraju;
  • opieka nad działalnością związaną z wykorzystaniem energii atomowej na potrzeby społeczno-gospodarcze kraju;
  • kontrola obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa w związku z porozumieniami oraz zobowiązaniami międzynarodowymi.
Ważnymi podmiotami bezpieczeństwa energetycznego są także samorządy województwa i gmin. Pierwsze z nich wydają opinię na temat planów rozwoju przedsiębiorstw energetycznych oraz projektów założeń do planów zaopatrywania w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. Ponadto oceniają zgodność tych dokumentów ze strategią Polityka Energetyczna Polski do 2030 r. Z kolei organom samorządów gmin powierza się m.in. tworzenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planowanie i organizowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną oraz paliwa gazowe, a także planowanie i finasowanie oświetlenia miejsc publicznych.
W Polsce wydobywa się różne surowce energetyczne:
  • węgiel kamienny (Górnośląskie Zagłębie Węglowe, Lubelskie Zagłębie Węglowe, Dolnośląskie Zagłębie Węglowe, Rybnicki Okręg Węglowy),
  • węgiel brunatny (Zagłębie Bełchatowskie, Zagłębie Konińskie, Zagłębie Turoszowskie),
  • gaz ziemny (złoża w województwach: podkarpackim, wielkopolskim, dolnośląskim, lubuskim i pomorskim) ,
  • ropę naftową (złoża na Podkarpaciu, w rejonie Wielkopolski, Zagłębiu Pomorskim i na szelfie Morza Bałtyckiego).
Ponadto na terenie Polski zidentyfikowano pokłady gazu łupkowego (rejony Pomorza, Mazowsza i Lubelszczyzny). Niestety tylko złoża węgla kamiennego i brunatnego można uznać za dostateczne dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Z tego względu istnieje konieczność importowania ropy naftowej i gazu ziemnego. Największą ilość tych surowców Rzeczpospolita importuje z Rosji, ale sprowadzane są również drogą morską z państw arabskich oraz Norwegii.

Polecenie 2.9.2.

Opierając się na własnej wiedzy oraz informacjach znalezionych w Internecie, spróbuj zaproponować źródła energii (inne niż wymienione w poprzednim akapicie), które Rzeczpospolita Polska może wykorzystać w celu zapewnienia swoim obywatelom bezpieczeństwa energetycznego. Zwróć szczególną uwagę na odnawialne zasoby przyrody, i uargumentuj ich znaczenie w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa.

5. Bezpieczeństwo żywnościowe oraz ekologiczne

Bezpieczeństwo żywnościowe według wielu jest jednym z najważniejszych, głównie ze względu na fakt, iż bez żywności człowiek nie jest w stanie normalnie egzystować. Można wyróżnić 3 warunki bezpieczeństwa żywnościowego:
  • fizyczną dostępność żywności (jej wystarczającą podaż zapewnianą przez krajową gospodarkę żywnościową, która pozwala na zaspokojenie minimalnego zapotrzebowania biologicznego obywateli);
  • ekonomiczną dostępność żywności (żywność w niezbędnej ilości osiągalna jest dla każdego, nawet najbiedniejszego gospodarstwa domowego);
  • dostęp do żywności wolnej od zanieczyszczeń oraz zapewniającej wystarczający dla organizmu poziom energii i proporcje składników odżywczych.
 
Rzeczpospolita Polska jest krajem o nadwyżkowej w produkcji żywności. Z uwagi na sprzyjające warunki naturalne, Polska może przeznaczyć część wyprodukowanych towarów na eksport, a dzięki osiągniętym w ten sposób zyskom możliwy jest zakup produktów, które z różnych przyczyn nie są wytwarzane na terenie naszego państwa. W Białej Księdze Bezpieczeństwa Narodowego wskazuje się, że opisana w ten sposób stabilna sytuacja w zakresie samowystarczalności żywnościowej jest rezultatem dobrze wykorzystywanego potencjału polskiego rolnictwa.
Konieczność zapewnienia ochrony środowiska wynika bezpośrednio z uregulowań Konstytucji RP. Odnosi się do niej art. 5 ustawy zasadniczej, który wymieniając najważniejsze zadania państwa stwierdza: Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Najważniejszym organem państwa zajmującym się ochroną środowiska jest Minister Środowiska (aktualnie jest nim Maciej Grabowski), który odpowiada w tym zakresie za 2 działania administracji rządowej – gospodarkę wodną i środowisko. W związku z tym do jego zadań należy m.in.:
  • kształtowanie, ochrona i racjonalne wykorzystanie zasobów wodnych;
  • budowa, modernizacja oraz utrzymanie śródlądowych dróg wodnych;
  • ochrona przeciwpowodziowa, w tym budowa, modernizacja oraz utrzymanie urządzeń wodnych zabezpieczających przed powodzią oraz koordynacja przedsięwzięć służących osłonie i ochronie przeciwpowodziowej państwa;
  • ochrona i kształtowanie środowiska, a także racjonalne wykorzystywanie jego zasobów;
  • ochrona przyrody, w tym organizacja parków narodowych i krajobrazowych, rezerwatów przyrody;
  • ochrona gatunków roślin i zwierząt, prawem chronionych lasów, zwierzyny i innych tworów przyrody;
  • rozwiązywanie spraw związanych z geologią, gospodarką zasobami naturalnymi, kontrolą przestrzegania wymagań ochrony środowiska i badania stanu środowiska, leśnictwem, ochroną lasów i gruntów leśnych, łowiectwem oraz organizmami genetycznie zmodyfikowanymi.
Minister środowiska sprawuje nadto nadzór nad prezesem Państwowej Agencji Atomistyki, Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego i Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a także nad działalnością Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.
Zgodnie z informacjami zawartymi w Białej Księdze Polsce przypisuje się znaczne zanieczyszczenie środowiska (zarówno atmosfery, jak i wód, gleby oraz lasów), co jest następstwem stopniowego pogarszania się stanu środowiska (trwającego do końca lat 80. XX w.). Proces ten wynikał z różnych niekorzystnych decyzji politycznych, a także zjawisk gospodarnych i społecznych. Po 1989 r. tendencja ta się odwróciła, co było skutkiem ograniczenia roli przemysłu ciężkiego w gospodarce, wzrostu świadomości ekologicznej społeczeństwa i nałożenia wielu zobowiązań międzynarodowych. Mimo tona terytorium RP wciąż dostrzega się obszary o bardzo dużej degradacji środowiska naturalnego (np. tereny Górnego Śląska).
Ochrona przyrody w Polsce ma swój wyraz przede wszystkim w tworzeniu parków narodowych (aktualnie istnieją 23 parki), rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, pomników przyrody oraz w ochronie gatunkowej. Ponadto Polska przystąpiła do programu Unii Europejskiej pn. Natura 2000, który kreuje wspólny, tj. europejski system ochrony środowiska naturalnego – programem objęto kilkanaście procent powierzchni kraju. Jak wskazuje się w Białej Księdze, uczestnictwo w programie Natura 2000 z jednej strony poprawiło stan środowiska naturalnego, z drugiej jednak ograniczyło możliwości związane z eksploatacją surowców naturalnych na terenie RP oraz rozbudową infrastruktury.

Podsumowanie

  • Nadrzędnym celem działań gospodarczych podsystemów wsparcia w sferze bezpieczeństwa narodowego jest ochrona podmiotów i materialnych zasobów gospodarczego potencjału bezpieczeństwa narodowego przed zagrożeniami w czasie pokoju, kryzysu i wojny, oraz finansowe, energetyczne, infrastrukturalne i materiałowe wsparcie działania podsystemów operacyjnych systemu bezpieczeństwa narodowego.
  • Rzeczypospolitą Polską należy uznać za stosunkowo wysoko rozwinięte państwo, co potwierdza nie tylko wielkość polskiej gospodarki, ale również udział w handlu zagranicznym.
  • Bezpieczeństwo finansowe państwa jest jednym z kluczowych aspektów bezpieczeństwa narodowego. Stanowi ono element bezpieczeństwa gospodarczego państwa.
  • Bezpieczeństwo finansowe budowane jest nie tylko przez instytucje publiczne, ale również przez podmioty prywatne, które swoim działaniem mogą przyczyniać się do jego wzmacniania lub osłabiania.
  • Najważniejsze aspekty bezpieczeństwa finansowego to: stabilność sektora finansowego, działalność instytucji bezpieczeństwa finansowego, wielkość długu publicznego oraz struktura rezerw dewizowych kraju.
  • Do najważniejszych instytucji bezpieczeństwa finansowego Rzeczypospolitej Polskiej należą: Ministerstwo Finansów, Komisja Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski oraz Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
  • Do najważniejszych instytucji wpływających na bezpieczeństwo energetyczne Rzeczypospolitej Polskiej zalicza się: Radę Ministrów, ministra gospodarki, prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE), wojewodów, a także samorządy wojewódzkie i gminne.
  • Wydobycie węgla kamiennego i brunatnego stanowi podstawę zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Konieczne jest importowanie ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Aby uniezależnić się od dostaw tych surowców z jednego rynku zbytu, realizowany jest proces fizycznej dywersyfikacji źródeł i szlaków dostaw surowców energetycznych.
  • Rzeczpospolita Polska jest krajem o nadwyżkowej produkcji żywności. Stabilna sytuacja w zakresie samowystarczalności żywnościowej jest rezultatem dobrze wykorzystywanego potencjału polskiego rolnictwa, które swoją kondycję zawdzięcza odpowiednim inwestycjom i rozwojowi agrotechnicznemu.
  • Konieczność zapewnienia ochrony środowiska wynika bezpośrednio z uregulowań Konstytucji RP. Najważniejszym organem państwa zajmującym się ochroną środowiska jest minister środowiska, któremu powierzono dwa działy administracji rządowej: gospodarkę wodną i środowisko.
  • Ochrona przyrody w Polsce ma swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w tworzeniu parków narodowych (aktualnie istnieją 23), rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, pomników przyrody oraz w ochronie gatunkowej. Niestety, nasz kraj wciąż posiada duży stopień zanieczyszczenia środowiska (zarówno atmosfery, jak i wód, gleby oraz lasów).

Praca domowa

Polecenie 2.9.3.

Napisz rozprawkę, w której wypowiesz się na następujący temat: Odpowiednia współpraca pomiędzy instytucjami bezpieczeństwa finansowego gwarantuje wyższy poziom bezpieczeństwa państwa oraz jego obywateli.

Słowniczek

Definicja

Bank Światowy –
powszechna nazwa Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju – wyspecjalizowanej agencji Organizacji Narodów Zjednoczonych, która jest największą międzynarodową organizacją finansową udzielającą pomocy kredytowej najbardziej potrzebującym państwom świata, przede wszystkim tzw. państwom rozwijającym się

Definicja

bezpieczeństwo ekologiczne –
pożądany stan środowiska naturalnego, w którym jest ono wolne od zagrożeń naruszających równowagę ekosystemów i biosfery

Definicja

bezpieczeństwo energetyczne –
stan gospodarki umożliwiający pokrycie zarówno bieżącego, jak i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa oraz energię, w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska

Definicja

bezpieczeństwo finansowe –
ogół rozwiązań instytucjonalnych, regulacji prawnych i samoregulacji, których celem jest zapewnienie stabilności finansowej danego państwa oraz zabezpieczenie jego systemu finansowego przed destabilizacją

Definicja

bezpieczeństwo żywnościowe –
sytuacja, w której wszyscy ludzie nieprzerwanie posiadają fizyczny i ekonomiczny dostęp do wystarczającej, bezpiecznej i bogatej w składniki odżywcze żywności, która dostępna jest w liczbie nie tylko pokrywającej wskazywane zapotrzebowanie, ale również pozwalającej na prowadzenie aktywnego i zdrowego trybu życia

Biogram 

Maciej Grabowski
Data urodzenia 
13.08.1959
Miejsce urodzenia 
Gdańsk
Ukończył Wydział Ekonomiki Transportu Uniwersytetu Gdańskiego. W 1997 r. obronił doktorat na Uniwersytecie Gdańskim. Ukończył również studia na Wydziale Nawigacyjnym Wyższej Szkoły Morskiej, uzyskując tytuł inżyniera nawigatora. Przez 18 lat rozwijał Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, gdzie od 1991 r. pełnił funkcję wiceprezesa. W latach 1994-2000 wykładał na Uniwersytecie Gdańskim. Uczestniczył w pracach nad przygotowaniem Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015. Od 2008 r. pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów. W latach 2011-2012 był członkiem Komisji Nadzoru Finansowego. Od 2013 r. pełni funkcję Ministra Środowiska.

Biogram 

Andrzej Jakubiak
Data urodzenia 
25.09.1959
Miejsce urodzenia 
Warszawa
Ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1982-1991 pracował w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej. Następnie, do 2006 r., pracował w Centrali Narodowego Banku Polskiego. W grudniu 1993 r. powołany został na stanowisko zastępcy dyrektora Generalnego Inspektoratu Bankowego. Odpowiadał za rozwiązywanie sytuacji banków znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. W 1998 r. został powołany na stanowisko dyrektora Departamentu Prawnego NBP. W latach 1998-2006 był członkiem zarządu NBP. W latach 2006-2011 pełnił funkcję Zastępcy Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Od 12 października 2011 r. pełni funkcję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego.

Definicja

państwowy dług publiczny –
zobowiązania sektora finansów publicznych z tytułu wyemitowanych papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne, zaciągniętych kredytów pożyczek, przyjętych depozytów i innych wymagalnych zobowiązań

Biogram 

Janusz Piechociński
Data urodzenia 
15.03.1960
Miejsce urodzenia 
Studzianki Pancerne
Ukończył studia na Wydziale Ekonomiki Handlu i Usług (dzisiejszej Szkoły Głównej Handlowej) w Warszawie. W latach 1987-1999 pracował w SGH, gdzie zajmował się historią gospodarczą XX w., historią szkolnictwa ekonomicznego i integracją europejską. Od 1990 r. jest członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego. Poseł na Sejm I, II, IV, VI i VII kadencji. Pracował m.in. w komisji finansów i budżetu, nadzwyczajnej komisji ds. przeciwdziałania patologii w gospodarce, komisji ds. reformy Centrum Gospodarczego oraz komisji infrastruktury. W latach 2000-2001 był członkiem Narodowej Rady Integracji Europejskiej przy Prezesie Rady Ministrów. Dwukrotnie był wybierany do Sejmiku Województwa Mazowieckiego. W dniu 6 grudnia 2012 r. Prezydent RP Bronisław Komorowski powołał Janusza Piechocińskiego na stanowisko Ministra Gospodarki. 22 września 2014 r. został ponownie powołany na powyższe stanowisko.

Definicja

produkt krajowy brutto –
wartość dóbr i usług finalnych wytworzonych na terenie danego kraju w określonej jednostce czasu (zazwyczaj w ciągu roku)

Definicja

rezerwy dewizowe –
(rezerwy walutowe) zasób walut obcych zdeponowany i przechowywany w krajowym banku centralnym

Definicja

samowystarczalność żywnościowa –
wyprodukowanie w kraju całości lub większości potrzebnej żywności

Biogram 

Mateusz Szczurek
Data urodzenia 
11.08.1975
Miejsce urodzenia 
Warszawa
W latach 1994-1997 brał udział we wspólnym programie oraz uzyskał tytuł Bachelor of Arts Uniwersytetu Warszawskiego i Columbia University in the City of New York, School of International and Public Affairs. W 1997 r. uzyskał tytuł Master of Arts z ekonomii międzynarodowej University of Sussex. Na tej uczelni obronił również doktorat w 2005 r. W latach 1997-2011 pracował jako ekonomista ING Barings, a potem jako główny ekonomista ING Banku Śląskiego. Od 2011 r. był głównym ekonomistą ING Group na Europę Środkową i Wschodnią. Od 27 listopada 2013 r. do 22 września 2014 r. minister finansów w rządzie premiera Donalda Tuska. Od 22 września 2014r. Minister Finansów w rządzie premier Ewy Kopacz.

Zadania

Zadanie 2.9.1.

Zadanie 2.9.2.

Zadanie 2.9.3.

Zadanie 2.9.4.

Bibliografia

    Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, 26 listopada 2014, dostępne w Internecie: http://www.spbn.gov.pl/sbn/biala-ksiega/4630,Biala-Ksiega.html
    Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, 26 listopada 2014, dostępne w Internecie: http://www.bbn.gov.pl/download/1/17796/SBNRP2014.pdf
    Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483.
    Ciszek M., Bezpieczeństwo ekologiczne i zrównoważony rozwój w aspekcie Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, "Studia Ecologiae et Bioethicae" 2012, nr 1.
    GDP (current US$), 30 stycznia 2015, dostępne w Internecie: http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?order=wbapi_data_value_2013+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=desc
    Gulbicka B., Bezpieczeństwo żywnościowe krajów rozwijających się, Warszawa 2003.
    Iwanicz-Drozdowska M., Bezpieczeństwo rynku usług finansowych. Perspektywa Unii Europejskiej, Warszawa 2008.
    Kras I., Polityka banku centralnego a bezpieczeństwo finansowe państwa, "Przegląd strategiczny" 2013, nr 1.
    Majerkiewic W., Skąd się biorą rezerwy walutowe? 29 stycznia 2015, dostępne w Internecie: http://inwestycje.pl/forex_i_waluty/Skad-sie-biora-rezerwy-walutowe;7330;0.html
    Małysz J., Bezpieczeństwo żywnościowe jako strategiczna potrzeba ludzkości, Warszawa 2008.
    Mikuła A., Bezpieczeństwo żywnościowe Polski, "Roczniki Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich" 2012,
    O nas – Kim jesteśmy, 29 stycznia 2015, dostępne w Internecie: http://www.bfg.pl/node/1
    O NBP – Funkcje Banku Centralnego, 29 stycznia 2015, dostępne w Internecie: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/o_nbp/informacje/funkcje_banku_centralnego.html
    Sakson A., Utrata bezpieczeństwa żywnościowego jako źródło wewnętrznych konfliktów zbrojnych w Darfurze, "Przegląd strategiczny" 2013, nr 2.
    Unemployment rate by sex and age groups - monthly average, 30 stycznia 2015, dostępne w Internecie: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do?dvsc=9
    Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348.
    Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, Dz.U. 1995 nr 4 poz. 18.
    Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, Dz.U. 2006 nr 157 poz. 1119.
    Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, Dz.U. 1997 nr 141 poz. 943.
    Wierzba R., System gwarantowania depozytów jako element sieci bezpieczeństwa finansowego. Doświadczenia francuskie, "Bezpieczny Bank" 2005, nr 1.
    Maciej H. Grabowski, 17 czerwca 2015, dostępne w Internecie: https://www.premier.gov.pl/ludzie/maciej-h-grabowski.html
    Przewodniczący KNF, 17 czerwca 2015, dostępne w Internecie: https://www.knf.gov.pl/o_nas/komisja/przewodniczacy_knf.html
    Janusz Piechociński, 17 czerwca 2015, dostępne w Internecie: http://bip.mg.gov.pl/Struktura+organizacyjna/Kierownictwo+MG/Janusz+Piechocinski
    Mateusz Szczurek – Minister Finansów, 17 czerwca 2015, dostępne w Internecie: http://www.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/ministerstwo-finansow/kierownictwo/-/asset_publisher/MS2w/content/mateusz-szczurek-–-minister-finansow;jsessionid=3C4FC8A287A26B17046580A5F5C78CD8?redirect=http%3A%2F%2Fwww.mf.gov.pl%2Fministerstwo-finansow%2Fministerstwo-finansow%2Fkierownictwo%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_MS2w%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-2%26p_p_col_count%3D1