1.2. Postępowanie wobec zagrożeń w czasie pokoju

Człowiek nie potrafi zapanować nad zjawiskami meteorologicznymi, czasami też sam popełnia błędy, które okazują się katastrofalne w skutkach. Dlatego jeśli nie można czemuś zapobiec, należy nauczyć się odpowiednio na to reagować.

Już wiesz: 

  • że do zagrożeń w czasie pokoju należą katastrofy naturalne, jak i antropogeniczne;
  • jakie katastrofy naturalne występują najczęściej;
  • jakie mogą być przyczyny katastrof antropogenicznych;
  • co powoduje zagrożenia w czasie pokoju.

Nauczysz się: 

  • postępować właściwie w razie wystąpienia klęski żywiołowej;
  • wymieniać zasady reagowania i postępowania w przypadku awarii i katastrof;
  • wyjaśniać konieczność przestrzegania zasad bezpiecznego postępowania w miejscach codziennego pobytu.

1. Postępowanie w czasie katastrof naturalnych

Na poprzedniej lekcji dowiedzieliście się, jakie niebezpieczeństwa dla człowieka stwarzają katastrofy naturalne. Każda z nich może stać się przyczyną śmierci lub trwałych urazów. Z tego względu bardzo ważne jest przestrzeganie ogólnych zasad postępowania w razie katastrof naturalnych.
  • Nie panikuj – zachowaj spokój i szczególną ostrożność.
  • Słuchaj wydawanych przez władze i odpowiednie służby komunikatów i stosuj się do nich.
  • Wezwij służby ratunkowe, a podczas przekazywania komunikatu spokojnie i wyraźnie podaj:
    • swoje imię i nazwisko oraz numer telefonu, z którego dzwonisz,
    • adres,
    • informacje o zdarzeniu (co się stało),
    • informacje o ewentualnym zagrożeniu życia i zdrowia ludzkiego
      .
  • Po podaniu informacji nie rozłączaj się do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia!
  • Niezwłocznie zaalarmuj osoby będące w strefie zagrożenia.
  • Jeżeli twoje bezpieczeństwo nie jest zagrożone – udziel pierwszej pomocy poszkodowanym.
  • Nie utrudniaj swoim zachowaniem prowadzenia działań przez służby ratownicze.

Ważne

W razie wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia istotne jest spokojne wykonywanie zalecanych czynności. Należy pamiętać, aby pod żadnym pozorem nie poddawać się panice, gdyż może to zagrozić nie tylko naszemu życiu i zdrowiu, ale również ludziom znajdującym się w naszym otoczeniu.

Zapamiętaj

Zawsze pamiętaj o numerach alarmowych odpowiednich służb.

Powodzie

 
  
Najważniejsze zasady postępowania w czasie powodzi:
  • Słuchaj przekazywanych np. przez radio lub telewizję komunikatów o zagrożeniu i zalecanych sposobach postępowania.
  • Stosuj się do poleceń wydawanych przez władze i odpowiednie służby.
  • Przenieś miejsce pobytu na wyższe kondygnacje budynku.
  • Zabezpiecz najcenniejsze przedmioty (np. dokumenty osobiste) i zapasy niepsującej się żywności oraz wody pitnej.
  • Jeśli masz zwierzęta– znajdź im bezpieczne miejsce; nie wiąż ich bez potrzeby, najlepiej zaprowadź je w rejon wskazany przez odpowiednie służby.
  • W razie konieczności – odłącz źródło energii elektrycznej oraz gazu.
  • Przygotuj odpowiednią liczbę źródeł światła.
  • Przemieść w bezpieczne miejsce pojazdy mechaniczne.
 
 

Rozległe pożary

 
W czasie rozległych pożarów, np. lasów czy pól uprawnych, tak naprawdę niewiele można zrobić samemu. Jednak tych kilka prostych czynności może uratować życie tobie oraz innym osobom znajdującym się w pobliżu zagrożenia.
  • Wezwij straż pożarną, dzwoniąc pod numer 998 lub 112.
  • Niezwłocznie zaalarmuj osoby znajdujące się w strefie zagrożenia.
  • Jeśli to nie zagraża twojemu bezpieczeństwu – pomóż ewakuować się innym, np. dzieciom, osobom starszym czy niepełnosprawnym, zwierzętom.
  • Ewakuuj się z zagrożonego miejsca.
 

Huragany i silne wiatry

 
Zasady postępowania w sytuacji, gdy zbliżają się silne wiatry:
  • Słuchaj przekazywanych np. przez radio lub telewizję komunikatów o zagrożeniu i zalecanych sposobach postępowania.
  • Pozamykaj okna i drzwi balkonowe.
  • Zabezpiecz przedmioty ruchome oraz usuń wszystkie przedmioty z parapetów i balkonów.
  • Zapewnij dostępność źródła światła niewymagającego energii elektrycznej (latarki, świece) oraz apteczki pierwszej pomocy.
  • Przygotuj i zabezpiecz rzeczy, które mogą być potrzebne w czasie ewakuacji (np. dokumenty, żywność).
  • Schowaj się w środkowych i niższych partiach budynków oraz z dala od oszklonych okien i drzwi.
  • W razie konieczności wyłącz główny wyłącznik prądu i gazu.
 
 

Śnieżyce

 
 
Aby ustrzec swój organizm przed działaniem śniegu i mrozu, należy stosować się do następujących zaleceń:
  • Wkładaj na siebie kilka warstw ciepłych ubrań.
  • Jeśli nie musisz, nie wychodź na zewnątrz.
  • Nie wychodź na mróz bez zapewnienia sobie odpowiedniego zapasu energii – zjedz pożywny posiłek.
  • Zabezpiecz dłonie, stopy i twarz przed mrozem, wiatrem i śniegiem.
  • Nie przebywaj w miejscach potencjalnie niebezpiecznych (np. pod wystającymi dachami).
  • W przypadku odmrożeń powyżej II stopnia udaj się natychmiast do lekarza.
 

Polecenie 1.2.1.

Jednym ze sposobów zapobiegania odmrożeniom i ogólnemu wychłodzeniu organizmu jest odpowiedni strój. Dobierz właściwe elementy ubrania.

Lawiny

Pobyt w górach jest zapewne jedną z najprzyjemniejszych atrakcji zimowych. Jednak w wyniku niesprzyjających warunków atmosferycznych oraz nieuwagi czy lekkomyślności możesz się w tym czasie narazić na niebezpieczeństwo. Aby temu zapobiec, pamiętaj o następujących zasadach:
  • Zapoznaj się z oznaczeniami graficznymi stopni zagrożenia lawinowego.
  • Unikaj miejsc zagrożonych (np. ścieżek górskich oraz stoków).
  • Słuchaj i stosuj się do poleceń wydawanych przez odpowiednie służby oraz organizacje (np. TOPR, GOPR).
  • Postępuj zgodnie z zasadami bezpieczeństwa odpowiednimi do danego stopnia zagrożenia lawinowego.

2. Postępowanie w czasie katastrof antropogenicznych i awarii technicznych

Podobnie jak w przypadku katastrof naturalnych, w momencie wystąpienia katastrof antropogenicznych i awarii technicznych bardzo ważny jest odpowiedni sposób postępowania. Choć każda z takich katastrof ma własną specyfikę, istnieje kilka podstawowych zasad bezpieczeństwa wspólnych dla wszystkich tego typu przypadków.
  • Nie panikuj i myśl trzeźwo.
  • Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze, staraj się chronić zwłaszcza głowę.
  • Zabezpiecz dokumenty potwierdzające twoją tożsamość.
  • Wezwij służby ratunkowe.
  • W przypadku gdy jesteś świadkiem katastrofy, ale bezpośrednio w niej nie uczestniczysz, nie zbliżaj się do obszaru objętego jej zasięgiem.
  • Jeżeli istnieje podejrzenie wycieku niebezpiecznych substancji, jak najszybciej udaj się w bezpieczne miejsce.
  • Jeżeli dojdziesz do wniosku, że twoje bezpieczeństwo na tym nie ucierpi, to rozpocznij udzielanie poszkodowanym pierwszej pomocy.
  • Nie blokuj dojazdu służbom ratowniczym.
  • Po przybyciu ratowników słuchaj ich komunikatów, postępuj zgodnie z wydawanymi poleceniami i nie przeszkadzaj im w pracy.
  • Jeżeli masz informacje, które mogą być pomocne w akcji ratowniczej, przekaż je niezwłocznie odpowiednim służbom.
  • Jeżeli doznałeś obrażeń, oceń najpierw racjonalnie swój stan zdrowia, a następnie:
    • jeżeli możesz się poruszać, odnajdź ratowników i zgłoś im potrzebę uzyskania pomocy;
    • jeżeli twój stan nie pozwala na poruszanie się, zacznij wzywać pomoc – głosem (lub w inny dostępny sposób) naprowadzaj ratowników na miejsce, w którym się znajdujesz (najlepiej robić to w sposób ciągły, w kilkuminutowych odstępach).

3. Postępowanie podczas wystąpienia niebezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu

Zagrożenia, z jakimi można się spotkać w czasie pokoju, to nie tylko katastrofy naturalne, antropogeniczne i awarie techniczne. To także wypadki, które mogą cię spotkać również w najbliższym otoczeniu – domu, szkole czy też na drodze, którą codziennie przemierzasz. Z tego względu istotne jest poznanie zasad bezpieczeństwa na wypadek wystąpienia zagrożeń w miejscach, w których spędzasz najwięcej czasu.
Podstawową zasadą dotyczącą bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu jest unikanie zagrożeń. W tym celu:
  • zapoznaj się z instrukcją obsługi sprzętów oraz treścią regulaminów i zasad bezpieczeństwa określonych miejsc (np. sali gimnastycznej);
  • dbaj o to, aby sprzęty używane w twoim domu były całkowicie sprawne;
  • urządzenia elektryczne trzymaj z daleka od wody;
  • unikaj niepotrzebnego ryzyka;
  • stosuj się do zasad ruchu drogowego.

Polecenie 1.2.2.

Wyobraź sobie sytuację, w której wracasz do domu i orientujesz się, że wybuchł w nim pożar. W jaki sposób zawiadomisz o tym odpowiednie służby? Ewakuujesz się czy ugasisz ogień? Zagraj w grę.
Jeżeli staniesz się uczestnikiem lub świadkiem zagrożenia w twoim otoczeniu, zastosuj się do kilku podstawowych zasad:
  • zachowuj spokój i nie panikuj – myśl trzeźwo i racjonalnie,
  • chroń swoje własne bezpieczeństwo,
  • poinformuj o wypadku służby ratownicze oraz osoby znajdujące się w pobliżu,
  • jeżeli twoje bezpieczeństwo nie jest zagrożone, rozpocznij udzielanie poszkodowanym pierwszej pomocy,
  • jeżeli twoje bezpieczeństwo jest zagrożone – opuść miejsce wypadku.

Polecenie 1.2.3.

Wyobraź sobie sytuację, że wraz ze znajomymi grasz w piłkę na boisku szkolnym. Nagle zauważacie, że ciemne, szare chmury zasnuły niebo, zerwał się silny wiatr i zaczyna padać deszcz. W jaki sposób się zachowasz? Uzasadnij swoje postępowanie.

Podsumowanie

  • Każda z katastrof naturalnych oraz antropogenicznych może stać się przyczyną trwałych urazów, a nawet śmierci. Z tego względu bardzo ważne jest postępowanie zgodne z zasadami bezpieczeństwa obowiązującymi w przypadku ich wystąpienia.
  • W razie wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia trzeba spokojne wykonywać zalecane czynności. Należy pamiętać, aby pod żadnym pozorem nie poddawać się panice, gdyż może to zagrozić życiu i zdrowiu nie tylko nas samych, ale również ludzi znajdujących się w otoczeniu.
  • W razie wystąpienia wszelkiego rodzaju katastrof należy zawiadomić odpowiednie służby ratownicze.
  • Niebezpieczeństwa mogą spotkać nas również w najbliższym otoczeniu, dlatego powinniśmy znać zasady bezpieczeństwa obowiązujące w miejscach, w których spędzamy najwięcej czasu.
  • Wzywając pomoc, pamiętaj o numerach alarmowych.

Praca domowa

Polecenie 1.2.4.

Zastanów się, jakie zagrożenia mogą pojawić się w twoim najbliższym otoczeniu, oraz opisz w kilku punktach sposób odpowiedniego zachowania się w przypadku ich wystąpienia.

Zadania

Zadanie 1.2.1.

Zadanie 1.2.2.

Zadanie 1.2.3.

Zadanie 1.2.4.

Bibliografia

    Czad, 26 sierpnia 2014, dostępne w Internecie: http://www.straz.gov.pl/page/index.php?str=4625
    Dane statystyczne. Centrum informatyczne Edukacji, 26 sierpnia 2014, dostępne w Internecie: http://www.cie.men.gov.pl/index.php/dane-statystyczne/137.html
    Jarosiewicz G., Wypadki w szkole. Co zrobić, by było ich mniej, 26 sierpnia 2014, dostępne w Internecie: http://www.pip.gov.pl/pl/html/pl/wydawn/pdf/13_bhp_szkola.pdf
    Centralny Instytut Ochrony Pracy, Państwowy Instytut Badawczy, Kultura bezpieczeństwa. Materiały pomocnicze dla szkół, 26 sierpnia 2014, dostępne w Internecie: http://kultbezp.ciop.pl
    Lidwa Witold, Krzeszowski Wiesław, Więcek Wojciech, Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych, Warszawa 2010.
    Portal Ochrony Przeciwpożarowej Ppoż. Ogólnopolski Portal Wiedzy o Ochronie Przeciwpożarowej – Ppoż. 21 października 2014, dostępne w Internecie: http://www.portal-ppoz.pl/52/ochrona-przeciwpozarowa
    Prognostyczno-operacyjny system udostępniania charakterystyk suszy, 02 października 2014, dostępne w Internecie: http://posucha.imgw.pl/
    Zasady postępowania ludności przed, w czasie i po powodzi, 21 października 2014, dostępne w Internecie: http://obronacywilna.pl/59-zplpwcipp.html
    Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, Dz.U. 2001 nr 115 poz. 1229.
    Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, Dz.U. 1991 nr 81 poz. 351.