2.8. Osiągnięcia starożytnych Rzymian

Wspaniali budowniczowie

Rzymianie byli znakomitymi budowniczymi i inżynierami. Wynaleźli beton, dzięki któremu mogli wznosić w swoich miastach ogromne gmachy – świątynie, termy, amfiteatry czy bazyliki. Wodę ze źródeł w pobliskich górach doprowadzały do miast kamienne akwedukty.

Definicja

Bazylika
W starożytnym Rzymie nazywano tak halę, w której odbywały się targi i sądy.

Definicja

Termy
Łaźnie publiczne.

Łuki i kopuły

Zanim wynaleziono beton, budowano z kamienia, który był ciężki. Budowle miały płaskie dachy. Dopiero wynalezienie lżejszego betonu pozwoliło na konstruowanie łuków i kopuł.
Jednym z najwspanialszych zabytków architektury rzymskiej jest Panteon, świątynia wszystkich bogów.

Ciekawostka

W następnych stuleciach często naśladowano rzymskie pomysły architektoniczne. Takim przykładem jest Łuk Triumfalny w Paryżu, który został wybudowany na początku XIX wieku dla upamiętnienia zwycięstw francuskiego wodza – Napoleona.

Akwedukty

Budowa wodociągów była bardzo skomplikowanym przedsięwzięciem: trzeba było w górach wykopać tunele, a w dolinach wybudować specjalne mosty – akwedukty. W tunelach i na mostach montowano rury, którymi płynęła woda.
Niektóre budowle przetrwały do dziś – wciąż możemy je podziwiać.

Ćwiczenie 2.8.1.

Rzym – największe miasto imperium

Rzym, stolica cesarstwa rzymskiego, w I wieku n.e. był największym miastem na świecie. Swoją wielkością i wspaniałymi budowlami wprawiał w podziw odwiedzających. Polityczne, religijne i towarzyskie życie, jak w każdym rzymskim mieście, toczyło się na forum, czyli centralnym placu. W Rzymie mieszkało około miliona ludzi. Zamożni mieli własne domy z ogrodami. Biedniejsi wynajmowali mieszkania w kilkupiętrowych kamienicach. Na parterach budynków znajdowały się sklepy i punkty usługowe. Część ulic była brukowana, reszta – brudna i błotnista.

Spacer po starożytnym Rzymie

Polecenie 2.8.1.

Zapoznaj się z tekstem źródłowym na temat życia codziennego w starożytnym Rzymie i odpowiedz na zamieszczone poniżej pytania.

Lucius Annaeus SenecaListy moralne do Lucyliusza

Mieszkam tuż obok term. Wyobraź sobie więc te najprzeróżniejsze głosy, których już uszy ścierpieć nie mogą. Siłacze ćwiczą i wyrzucają w górę ręce obciążone ciężarami […]; kiedy trafi się jakiś próżniak, któremu sprawiają przyjemność pospolite masaże, słyszę klaskanie dłoni o ciało […]. A jak się zjawi sędzia sportowy i zacznie liczyć piłki – to już koniec […]. Masz dalej tych, co skaczą do wody z impetem, rozbijając ją, […] wyobraź sobie piszczący i skrzekliwy głos niewolnika – depilatora. […] Dodaj najprzeróżniejsze nawoływania sprzedających ciastka i masarza, i cukiernika, z których każdy na swój sposób, ale zawsze głośno, reklamuje swój towar.
Źródło: Lucius Annaeus Seneca, Listy moralne do Lucyliusza, oprac. Kazimierz Leśniak, tłum. Wiktor Kornatowski, Warszawa 1961, s. 347.

Ćwiczenie 2.8.2.1.

Ćwiczenie 2.8.2.2.

Higiena w starożytnym Rzymie

Rzymianie nie znali mydła. Aby oczyścić ciało, nacierali je oliwą, której pozbywali się potem – wraz z brudem – za pomocą specjalnych skrobaczek.
Nie wszyscy mieli w domach toalety. Wiele osób korzystało z toalet publicznych, które były także miejscami spotkań towarzyskich.

Prawo rzymskie

W państwie rzymskim ważne było prawo. Rzymianie musieli stosować się do jego przepisów. W V wieku p.n.e. wyryli zasady prawa na dwunastu tablicach, które ustawili na Forum Romanum. Chodziło o to, by każdy przechodzień mógł się zapoznać z jego zasadami. Ten zbiór praw nazwano Prawem XII Tablic.
Prawo rzymskie rozwijało się przez stulecia. Pojawiało się wiele nowych ustaw i edyktów. Dopiero w VI wieku n.e. na polecenie cesarza Justyniana Wielkiego dokonano ich zebrania, czyli kodyfikacji.
Wiele z zasad, obowiązujących obecnie w naszym prawie, opiera się na przepisach prawa rzymskiego. Na przykład zasada, że należy wysłuchać obu stron sporu.

Rzymscy bogowie

Rzymianie, podobnie jak Grecy, czcili wielu bogów i przedstawiali ich w podobny sposób. Najwyższym bóstwem był Jowisz, którego uważano za ojca bogów, władcę nieba i piorunów. Junona, jego żona, opiekowała się kobietami i macierzyństwem. Minerwę nazywano boginią mądrości. Neptun był władcą mórz, Wenus – boginią miłości.

Ćwiczenie 2.8.3.

Ćwiczenie 2.8.4.

Walki gladiatorów

Szczególnym zainteresowaniem Rzymian cieszyły się walki gladiatorów, specjalnie szkolonych zawodników. W czasie walk na arenie gladiatorzy posługiwali się bronią. Łatwo więc byli ranieni, a nawet umierali. O życiu lub śmierci gladiatora decydowali często widzowie. Jeśli chcieli, by dobić pokonanego, wskazywali wyciągniętym kciukiem w dół. Jeśli natomiast uważali, że należy darować mu życie, unosili kciuk do góry.

Polecenie 2.8.2.

Przyjrzyj się ilustracji i napisz, jaki los czeka leżącego na arenie wojownika.

Polecenie 2.8.3.

Do walk na arenie sprowadzano również zwierzęta. Przyjrzyj się ilustracji i wymień przynajmniej trzy.

Podsumowanie

Ćwiczenie 2.8.5.

Polecenia

  1. 1.
    Wytłumacz, dlaczego starożytnych Rzymian nazywamy wspaniałymi budowniczymi i inżynierami.
  2. 2.
    Wymień miejsca, w których Rzymianie spędzali czas wolny. Co najbardziej lubili tam robić?
  3. 3.
    Wyjaśnij, jaką funkcję pełniło Forum Romanum w życiu Rzymian.