20 Sty

Wincenty Witos

Urodził się 21 stycznia 1874 roku, zmarł w 1945 roku. Był rolnikiem, działaczem ludowym i politykiem. Należał do Polskiego Stronnictwa Ludowego, od 1913 roku działał jako przywódca Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości trzykrotnie sprawował funkcję premiera. Po przewrocie majowym, w wyniku którego obalono jego rząd, należał do opozycji.


Witos słynął z tego, że podkreślał swe chłopskie pochodzenie sposobem bycia oraz osławionym legendą strojem – chodził w butach z cholewami i bez krawata. Przeczytaj więcej o życiu Wincentego Witosa w naszym e-podręczniku. Przyjrzyj się osi czasu, na której zaznaczono najważniejsze wydarzenia z czasów walki o kształt polityczny państwa polskiego.


Pod koniec października 1918 roku w Krakowie powstała Polska Komisja Likwidacyjna z Wincentym Witosem na czele. Na stronach e-podręcznika czytamy, iż „komisja ogłosiła się tymczasowym rządem dzielnicowym. Zdobyła poparcie prawie wszystkich ugrupowań politycznych na tym terenie. Ośrodek nie chciał otwartego konfliktu z Austriakami, planował przejąć władzę pokojowo po wycofaniu się wojsk austro-węgierskich, ale próby wywiezienia przez nich polskich dóbr kultury zmobilizowały do rozbrajania oddziałów zaborczych i usuwania załóg z Krakowa i innych miast Galicji.”


O problemach tożsamościowych Polaków w czasach zaborów na terenie Galicji opowiada znawca polskiej historii i tradycji – prof. dr hab. Andrzej Chwalba. Posłuchaj krótkiego wykładu.


Wincenty Witos był politykiem silnie zaangażowanym w sprawy kraju. Na forum sejmowym dobitnie skomentował włączenie do Czechosłowacji większej części Śląska Cieszyńskiego ze wszystkimi kopalniami węgla oraz większością Spiszu i Orawy, stwierdzając, że naród polski spotkał cios, który silnie zaważyć musiał na kształtowaniu się jego stosunku do republiki czechosłowackiej, a decyzja, którą podjęła 28 lipca 1920 roku Konferencja Ambasadorów Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych „wykopała” przepaść między obydwoma narodami. Polska otrzymała wówczas 44% spornego terytorium zamieszkanego przez 34% ogółu tamtejszej ludności. Po stronie czeskiej pozostało około 150 tysięcy rdzennych Polaków.


Zdaniem historyków największą zasługą Witosa było włączenie chłopów w proces współtworzenia państwa polskiego po 1918 roku. Osiągając coraz to wyższe stopnie kariery politycznej, nie zerwał on związków z rodzinną wsią, gdzie sprawował dwukrotnie urząd wójta. Przez całe życie zajmował się także uprawą ziemi, a jego rodzinne Wierzchosławice stały się symbolem polskiego ruchu ludowego.


Na zakończenie przeczytaj anegdotę, która mówi o tym, gdzie posłaniec musiał poszukiwać Witosa, by przywieźć go na spotkanie z Naczelnikiem Państwa Józefem Piłsudskim.